रास्वपाको लहर: अब सुरु भयो वास्तविक परीक्षा

भदौ २३ र २४ गतेकाे ‘युवा विद्राेह’ काे जगमा बनेकाे सुशिला कार्की सरकारले हालै सम्पन्न गरेकाे निर्वाचनले नेपाली राजनीतिको एउटा महत्वपूर्ण संकेत दिएको छ,जनता परम्परागत दलहरूबाट केही हदसम्म निराश छन् र विकल्प खोजिरहेका छन्। यही सन्दर्भमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को उदयलाई धेरैले नयाँ राजनीतिक लहरका रूपमा व्याख्या गरेका छन्। तर लहरले मात्र परिवर्तन सुनिश्चित गर्दैन; त्यसलाई व्यवहारमा उतार्ने क्षमता र प्रतिबद्धता अझ महत्वपूर्ण हुन्छ।

रास्वपाको लोकप्रियता केवल एउटा दलको उभार मात्र होइन, यो नेपाली समाजमा बढ्दो परिवर्तनको चाहनाको अभिव्यक्ति पनि हो। सुशासन, पारदर्शिता र उत्तरदायी शासनको अपेक्षाले धेरै मतदातालाई नयाँ विकल्पतर्फ आकर्षित गरेको देखिन्छ। वर्षौंदेखि सत्तामा रहँदै आएका दलहरूप्रति बढ्दो असन्तुष्टि पनि यसको एउटा कारण हो।

तर “नयाँ” भन्ने शब्दले मात्र नयाँ राजनीति सुनिश्चित हुँदैन। नेपालमा यसअघि पनि नयाँ शक्ति र नयाँ अनुहारहरू राजनीतिमा आएका छन्। सुरुवातमा उनीहरूले ठूलो आशा जगाए पनि समयसँगै कतिपय पुरानै राजनीतिक शैलीमा फर्किएको अनुभव जनताले भोगिसकेका छन्। त्यसैले अहिलेको अपेक्षा र उत्साहसँगै स्वाभाविक रूपमा शंका र परीक्षणको भावना पनि जोडिएको छ।

रास्वपाले चुनावी अभियानका क्रममा सुशासन, पारदर्शिता, भ्रष्टाचार नियन्त्रण र सेवा–मुखी राज्य निर्माणको प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको थियो। तर ती बाचापत्रहरू कार्यान्वयन गर्नु सहज छैन। नेपालको राज्य संयन्त्र आफैंमा जटिल छ। सीमित बजेट, पुरानै प्रशासनिक संरचना र राजनीतिक शक्ति सन्तुलनजस्ता चुनौतीहरू त्यत्तिकै बलिया छन्।

नेपालको बजेटको ठूलो हिस्सा नियमित खर्चमै जाने भएकाले विकास र सुधारका कार्यक्रमका लागि उपलब्ध स्रोत सीमित हुन्छ। त्यसमाथि राज्य सञ्चालन गर्ने कर्मचारीतन्त्र पुरानै संरचनामा चलिरहेको छ, जसले परिवर्तनको गति सुस्त बनाउन सक्छ। यदि स्पष्ट बहुमत नआएर गठबन्धनको राजनीति अपरिहार्य बन्यो भने चुनावी एजेन्डाहरू झन् सम्झौतामा हराउने जोखिम पनि रहन्छ।
यद्यपि चुनौतीहरूकै बीचमा अवसरहरू पनि छन्।

यदि नयाँ राजनीतिक शक्तिले आफ्नो प्राथमिकता स्पष्ट बनाएर केही आधारभूत सुधारहरू सुरु गर्न सके-जस्तै प्रशासनिक पारदर्शिता, सार्वजनिक उत्तरदायित्व र सेवा प्रवाहमा सुधार-त्यसले जनतामा नयाँ आशा जगाउन सक्छ। ठूलो परिवर्तन एकैचोटि सम्भव नहुन सक्छ, तर सही दिशामा सुरु गरिएका साना सुधारहरूले पनि राजनीतिक संस्कार बदल्ने आधार तयार गर्न सक्छन्।

अन्ततः कुनै पनि दलको मूल्याङ्कन उसले कति आकर्षक वाचा गर्‍यो भन्ने आधारमा होइन, कति वाचा पूरा गर्‍यो भन्ने आधारमा हुन्छ। अहिले देखिएको रास्वपाको लहरले नेपाली समाजमा परिवर्तनप्रतिको चाहना बलियो भएको संकेत दिएको छ। तर त्यो चाहनालाई दीर्घकालीन विश्वासमा रूपान्तरण गर्न अब काम र परिणामले मात्र सक्छ।

लहरले ढोका खोलेको छ, तर नयाँ राजनीतिक अभ्यास स्थापित गर्ने परीक्षा भने अब सुरु भएको छ।