‘देश जोगाउने बेला आयो’

कैलाली : हाम्रो राष्ट्र नेपाल भौगोलिक सुन्दरताको अनुपम उपहार हो। हिमाल, पहाड र तराईको अनुपम संयोजनले सजिएको यो भूमि पृथ्वीको स्वर्ग भनिए पनि अतिशयोक्ति हुँदैन। प्राकृतिक स्रोतसाधनको दृष्टिले पनि नेपाल अत्यन्त सम्भावना बोकेको राष्ट्र हो। विश्व शान्तिका दूत गौतम बुद्ध को जन्मभूमि भएकाले नेपालले विश्वमा शान्तिको सन्देश बोकेको छ।

नेपाल केवल भौगोलिक रूपमा मात्र विविध छैन; यहाँका नागरिकहरूमा सांस्कृतिक, धार्मिक र जातीय विविधताको अद्भुत संगम छ। तर यति धेरै विविधताका बीच पनि हाम्रो मुलुक कहिल्यै धार्मिक वा जातीय द्वन्द्वमा दीर्घकालीन रूपमा फसेन। दक्षिण एशियाकै केही मुलुकहरूमा धार्मिक द्वन्द्वले हजारौं–लाखौं नागरिकको ज्यान लिएको इतिहास छ, तर नेपालमा सहिष्णुता, सद्भाव र भाइचारा सधैं बलियो रह्यो।

यस अर्थमा नेपाललाई “शान्तिको जननी” भन्न सकिन्छ। तर विडम्बना—देशको बाह्य छवि जति शान्त छ, भित्री अवस्था त्यति सहज छैन।

राजनीतिक अस्थिरता र नागरिकको पीडा : 
विगत केही वर्षदेखि राजनीतिक अस्थिरताले देशलाई गम्भीर रूपमा गाँजेको छ। स्थायी सरकार नबन्दा विकास निर्माणका कामहरू अपेक्षित गतिमा अघि बढ्न सकेका छैनन्। बेरोजगारी उस्तै छ। युवाहरूमा निराशा बढ्दो छ।

विशेषगरी पछिल्लो समय देखिएको “जेनजी विद्रोह” ले मुलुकलाई नयाँ मोडमा ल्याइदिएको छ। यो केवल एउटा असन्तोषको विस्फोट मात्र होइन; यो राज्य र राजनीतिक व्यवस्थाप्रति बढ्दो अविश्वासको संकेत पनि हो। यदि यसलाई सही दिशामा नल्याइए देश अझ जटिल अवस्थामा फस्ने जोखिम बढ्न सक्छ।

भू–राजनीतिक संवेदनशीलता : अवसर कि चुनौती ?
नेपालको भूराजनीतिक अवस्थिति अत्यन्त संवेदनशील छ। दक्षिणमा विशाल छिमेकी भारत र उत्तरमा उदाउँदो शक्ति चीन—यी दुई शक्तिराष्ट्रबीच सन्तुलन कायम गर्नु नेपालको कूटनीतिक परिपक्वताको परीक्षा हो।

विश्व राजनीति वैचारिक ध्रुवीकरणतर्फ उन्मुख भइरहेको अवस्थामा नेपालजस्तो सानो राष्ट्रले स्पष्ट दृष्टिकोण, सन्तुलित कूटनीति र स्थिर नेतृत्व आवश्यक पर्छ। अन्यथा शक्ति प्रतिस्पर्धाको छायाँले आन्तरिक राजनीतिलाई प्रभावित गर्ने खतरा रहन्छ।

स्थायी सरकार र अनुभवी नेतृत्वको खाँचो : 
देशलाई निकास दिन स्पष्ट बहुमतसहितको स्थायी सरकार आजको आवश्यकता हो। तर केवल बहुमत पर्याप्त हुँदैन। यो जटिल परिस्थितिमा अनुभवी, दूरदर्शी र भू–राजनीतिक संवेदनशीलता बुझ्ने नेतृत्व अनिवार्य छ।

पछिल्लो समय राष्ट्रवादी छवि बनाएका केपी शर्मा ओली ले नयाँ नक्सा पारित गर्ने र पारवहन सन्धि जस्ता कदम चालेर राजनीतिक साख निर्माण गरेका थिए। तर जेनजी विद्रोहपछि त्यो साखमा गिरावट आएको विश्लेषण भइरहेको छ। यसले आफूलाई राष्ट्रवादी शक्ति दाबी गर्ने नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) लाई पनि चुनौती थपेको देखिन्छ।

यस्तो अवस्थामा वैकल्पिक शक्ति खोज्ने प्रवृत्ति बढ्दै गएको छ। कथित लोकप्रिय पात्रहरूले भावनात्मक नारामार्फत परम्परागत मत विभाजन गर्ने जोखिम पनि उत्तिकै छ। यदि राजनीति केवल आवेग र भ्रममा चल्यो भने मुलुक द्वन्द्व र अस्थिरतातर्फ धकेलिन सक्छ।

अबको प्रश्न : विकल्प के ?
देशको स्वाधीनता, स्थिरता र समृद्धिका लागि बलियो राजनीतिक शक्ति आवश्यक छ—जसले राष्ट्रिय हितलाई केन्द्रमा राखेर कूटनीतिक सन्तुलन कायम गर्न सकोस्।
यस सन्दर्भमा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी ले आफूलाई सक्षम राष्ट्रवादी शक्ति रूपमा प्रस्तुत गरिरहेको छ। तर अन्तिम निर्णय जनताकै हातमा छ।
प्रश्न केवल दलको होइन, दिशाको हो।
प्रश्न केवल सरकारको होइन, स्थिरताको हो।
प्रश्न केवल नेतृत्वको होइन, राष्ट्रको भविष्यको हो।
अब समय आएको छ—जनताले निर्णय गर्ने।
के हामी स्थिरता, सन्तुलन र समृद्धिको यात्राका लागि तयार छौं ?

लेखक : नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका केन्द्रीय सदस्य हुनुहुन्छ